واژه‌شناسى تداككتم : همگى گرد آمديد و جا را بر يكديگر تنگ ساختيد . الهيم : تشنگان . هدج : به دليل كهنسالى به سختى راه مىرود . تحامل : كارى را به سختى انجام داد . العليل : بيمار . حسرت : پوشش از صورت برداشت . الكعاب ، الكاعب : دختران در آغاز سن بلوغ . ساختار ادبى بلغ : فاعل آن حذف شده و « من سرور » قرينه بر آن است . در اصل چنين بوده است : « بلغ الحال من سرور » . ان ابتهج : تاويل به مصدر مىرود و مجرور به حرف جر محذوف مىشود كه « الى » است . شرح و تفسير ( و بسطتم يدي فكففتها و مددتموها فقبضتها . . . ) شريف رضى مىگويد كه اين سخنان امام عليه السّلام بدون هيچ تغييرى در خطبه شقشقيه و نيز خطبه نود و دو و چند جاى ديگر تكرار شده است . در شرح دو خطبه پيش گفته به تفصيل به شرح منظور امام عليه السّلام پرداخته شد و در اينجا نياز به تكرار نيست . سامى محمود در نوشته‌اى با عنوان « شكافى در خلافت مسلمانان » مىنويسد : « هنگامى كه عثمان به خلافت رسيد دست بنى اميه را در سرزمين‌هاى اسلامى گشود و آنان در انجام فساد و آزاررسانى به مردم زياده‌روى كردند . در نتيجه ،